Recidivegevaar bij inhouding van het rijbewijs
Recidivegevaar is in ernstige verkeerszaken vaak het juridische uitgangspunt waarmee het Openbaar Ministerie een door de politie ingevorderd rijbewijs onder zich houdt. Dat betekent niet dat inhouding automatisch in elke zaak standhoudt. De 10-dagentermijn, bijzondere omstandigheden en de vraag welke rijontzegging later te verwachten is, spelen allemaal mee. Op deze pagina leest U ook waarom dit strafrechtelijke spoor iets anders is dan CBR-maatregelen en de wettelijke recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten, zodat duidelijker wordt welk traject in Uw zaak loopt.
Wanneer mag het OM Uw rijbewijs na invordering blijven inhouden?
Na invordering door de politie mag het OM Uw rijbewijs niet zomaar blijven vasthouden omdat dat praktisch uitkomt. Voor het verschil tussen invordering, inhouding en ongeldigverklaring is van belang dat inhouding een strafrechtelijke maatregel is die is bedoeld om de verkeersveiligheid te beschermen wanneer het risico op herhaling reëel wordt geacht. De beoordeling volgt uit artikel 164 van de Wegenverkeerswet en uit rechtspraak. Daarbij kan bij de in artikel 164 lid 2 genoemde wettelijke gronden waarvoor lid 4 inhouding toestaat een wettelijk vermoeden van recidivegevaar centraal staan, met ruimte voor uitzonderingen als de wet of de omstandigheden van de zaak dat rechtvaardigen.
Het wettelijke uitgangspunt: bij bepaalde gronden wordt recidivegevaar verondersteld
Bij invordering op de in artikel 164 lid 2 genoemde wettelijke gronden waarvoor lid 4 inhouding toestaat, geldt in beginsel een wettelijk vermoeden van recidivegevaar. Het OM hoeft dus niet eerst af te wachten of U opnieuw de fout in gaat. Bij invordering wegens het ernstig in gevaar brengen van de verkeersveiligheid geldt dat vermoeden niet vanzelf. Dan moeten concrete feiten of omstandigheden het risico op herhaling dragen. Daarom blijft het rijbewijs in veel ernstige zaken voorlopig onder het OM, tenzij een uitzondering aannemelijk wordt of de wettelijke onderbouwing tekortschiet.
Wanneer inhouding toch niet in stand blijft
Dat uitgangspunt is niet absoluut. Inhouding kan toch eindigen als bijzondere omstandigheden maken dat verder vasthouden juridisch niet langer nodig of verdedigbaar is. Daarbij wordt ook vooruitgekeken: is in de strafzaak nog wel een langere onvoorwaardelijke rijontzegging te verwachten dan de tijd dat het rijbewijs al is ingehouden? Als dat niet zo is, kan voortduring moeilijker te rechtvaardigen zijn. Uw persoonlijke belang kan meewegen, maar niet als los argument. Het moet passen binnen de wettelijke toets, de ernst van het feit en de concrete omstandigheden van het dossier. Ook de motivering van het OM en de inhoud van het proces-verbaal kunnen dan een rol spelen.
Waarom 2011 hier van belang is
Op 1 juni 2011 trad de wettelijke recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten in werking. Voor de huidige inhoudingsbeoordeling zijn vooral artikel 164 WVW en de uitleg daarvan door de Hoge Raad bepalend.
De basis in artikel 164 WVW en de rechtspraak
Het artikel 164 WVW (invordering en inhouding) vormt de formele basis voor het onder zich houden van het rijbewijs na invordering. De Hoge Raad heeft daarbij richting gegeven: inhouding is bij de in artikel 164 lid 2 genoemde invorderingsgronden waarvoor lid 4 inhouding toestaat vaak het uitgangspunt, maar uitzonderingen blijven mogelijk. Bij invordering wegens ernstig gevaarlijk rijgedrag moet recidivegevaar concreet worden onderbouwd. Dat staat los van de latere beslissing in de strafzaak zelf. Pas daar wordt uiteindelijk geoordeeld over schuld, straf en een eventuele rijontzegging.
Welke feiten leiden vaak tot invordering én daarna tot inhouding?
Invordering door de politie en inhouding door het OM hangen samen, maar zijn niet hetzelfde beslismoment.
|
Situatie |
Na staandehouding |
Daarna bij het OM |
|---|---|---|
|
Alcohol of drugs |
Vaak invordering |
Inhouding ligt voor de hand |
|
Forse snelheid |
Invordering mogelijk |
OM beoordeelt voortduring |
|
Gevaarlijk rijgedrag of ongeval |
Invordering mogelijk |
OM moet herhalingsgevaar concreet onderbouwen |
Let op: de strafrechtelijke invorderingsgrenzen en de criteria voor een CBR-melding of CBR-maatregel zijn afzonderlijke wettelijke regimes. Beoordeel daarom steeds de exacte grond en het toepasselijke criterium.
Wat gebeurt er in de eerste 10 dagen en daarna?
Na daadwerkelijke invordering begint een korte en belangrijke fase. Het OM moet binnen de wettelijke 10-dagentermijn beslissen of Uw rijbewijs wordt teruggegeven of ingehouden blijft. Eindigt die termijn op zaterdag, zondag of een algemeen erkende feestdag, dan loopt zij door tot en met de eerstvolgende werkdag. In die periode worden het proces-verbaal en de verdenking beoordeeld, vaak via het OM of de CVOM. Juist dan ontstaat duidelijkheid over het eerste en meest directe probleem: mag U voorlopig weer rijden of niet?
Blijft het rijbewijs ingehouden, dan kan vervolgens worden bekeken welke stap past, zoals een verzoek teruggave bij de officier van justitie of een klaagschrift. Wilt U inschatten wat de kans van slagen van een klaagschrift is? De rechtbank beoordeelt dit tijdens een raadkamerzitting rijbewijs: uitleg. Daarna loopt de strafzaak zelf verder en die eindigt meestal pas later. Bestuurders die hun rijbewijs kwijt zijn na alcoholgebruik vragen vaak hoe de recidiveregeling bij alcohol doorwerkt en hoe zij het snelst weer mogen rijden; het antwoord hangt sterk af van deze vroege beslissing. Wie te lang wacht, mist niet de strafzaak, maar wel kostbare tijd in het voorlopige traject.
Verwar inhouding niet met CBR-maatregelen of de wettelijke recidiveregeling
Deze trajecten kunnen naast elkaar lopen en lossen elkaar niet automatisch op.
|
Aspect |
Strafrechtelijke inhouding |
CBR-maatregelen |
Wettelijke recidiveregeling |
|---|---|---|---|
|
Wie beslist |
OM en eventueel rechter |
CBR |
De wet; praktische afhandeling via RDW |
|
Doel |
Verkeersveiligheid in het strafrechtelijke voortraject |
Beoordeling van rijvaardigheid of geschiktheid |
Automatisch verlies van geldigheid als aan de wettelijke voorwaarden is voldaan |
|
Waarover gaat het |
Vasthouden na invordering wegens recidivegevaar |
Melding, onderzoek, maatregel, schorsing of ongeldigverklaring |
De in artikel 123b WVW omschreven, onherroepelijk afgedane ernstige alcohol-, drugs- en weigeringsdelicten binnen vijf jaar |
|
Gevolg |
Tijdelijk niet mogen rijden zolang inhouding loopt |
Bijvoorbeeld onderzoek, schorsing of ongeldigverklaring |
Het rijbewijs verliest van rechtswege zijn geldigheid |
|
Relatie |
Teruggave sluit een CBR-maatregel of de wettelijke recidiveregeling niet uit |
Een CBR-besluit heft OM-inhouding niet op |
Deze regeling is geen CBR-beslissing, maar kan wel naast OM- en CBR-trajecten spelen |
Als Uw rijbewijs ongeldig wordt of zijn geldigheid verliest
Als het CBR Uw rijbewijs ongeldig verklaart, is teruggave door het OM niet genoeg om weer te mogen rijden. Uw oude document herleeft dan niet vanzelf. Voor herstel gelden dan de voorwaarden uit het CBR-besluit en pas daarna kan, als daaraan is voldaan, een nieuw rijbewijs worden afgegeven.
De praktische route verschilt dan per dossier. Het CBR kan verklaringen, onderzoeken of andere stukken verlangen die horen bij de beoordeling van Uw geschiktheid of rijvaardigheid. Welke stappen nodig zijn, hangt af van de maatregel, de reden van ongeldigverklaring en de categorieën waarvoor U bevoegd was.
Anders ligt het bij de wettelijke recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten. Dan verliest het rijbewijs van rechtswege zijn geldigheid en geldt een vaste herstelroute: rijbewijs inleveren, een echtheidsverklaring regelen, een Gezondheidsverklaring indienen, opnieuw theorie- en praktijkexamen afleggen en daarna bij de gemeente een nieuw rijbewijs aanvragen.
Ook de voertuigcategorieën verdienen aandacht. Het is niet vanzelfsprekend dat elke categorie zonder meer terugkomt. Per categorie kunnen andere voorwaarden gelden of kan opnieuw moeten worden aangetoond dat U aan de eisen voldoet. Pas als aan de toepasselijke voorwaarden is voldaan en de administratieve verwerking is afgerond, kan via de gemeente een nieuw rijbewijs worden afgegeven.
Daar ontstaan vaak misverstanden. Wie alleen naar de strafzaak kijkt, denkt soms dat teruggave van het document alles oplost. Bij een CBR-ongeldigverklaring of verlies van geldigheid door de wettelijke recidiveregeling is dat anders: ook als het OM het rijbewijs terug zou geven of de strafzaak gunstiger uitpakt, blijft dat gevolg van kracht totdat aan de toepasselijke voorwaarden is voldaan. Daarom is het belangrijk om te onderscheiden of U wacht op teruggaaf, herstel van de geldigheid of afgifte van een nieuw document.
Mag U rijden zolang Uw rijbewijs nog is ingehouden?
Nee. Zolang Uw rijbewijs nog is ingehouden en het document niet daadwerkelijk is teruggegeven, mag U niet rijden. Doet U dat toch, dan kan dat een apart strafbaar feit opleveren naast de oorspronkelijke verkeerszaak. Bovendien verslechtert tussentijds rijden Uw positie meestal: het bevestigt juist het verwijt dat er risico op herhaling bestaat. Wacht dus tot de inhouding formeel is geëindigd én Uw rijbewijs weer in Uw bezit is.
Wat betekent dit voor Uw strafzaak en een mogelijk strafblad?
De inhouding zelf is een voorlopige maatregel. Zij betekent nog geen veroordeling en levert niet automatisch een strafblad op. Of er een strafblad ontstaat, hangt af van de strafrechtelijke afdoening van het onderliggende feit, ook in zaken waarin recidive en uw strafblad een rol spelen. Als later een onvoorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid wordt opgelegd, wordt de periode waarin Uw rijbewijs daadwerkelijk ingevorderd en/of ingehouden is geweest daarop in beginsel in mindering gebracht. Tegen de inhoudingsbeslissing staat geen gewoon hoger beroep open; de strafzaak blijft uiteindelijk bepalend voor schuld en straf.
Laat snel beoordelen welk spoor in Uw zaak speelt
Weet U niet of in Uw zaak het OM, het CBR, de wettelijke recidiveregeling of een combinatie daarvan een rol speelt? Laat dat snel beoordelen, vooral:
-
in de eerste 10 dagen na invordering;
-
als naast de strafzaak ook een CBR-maatregel loopt, dreigt of de wettelijke recidiveregeling speelt;
-
als U Uw rijbewijs nodig hebt voor werk of onderneming.
Rijbewijsingevorderd.nl richt zich op het strafrechtelijke traject en kan telefonisch snel inschatten welke stap nu het meest urgent is om Uw rijbewijs terug te krijgen. Neem vandaag nog contact op voor een gratis eerste beoordeling.