Rijden onder invloed buiten de openbare weg
Nee: ook buiten de openbare weg kan rijden onder invloed strafbaar zijn. Voor artikel 8 Wegenverkeerswet is niet vereist dat op een openbare of voor het openbaar verkeer openstaande weg wordt gereden. Ook op een afgesloten privéterrein kan rijden onder invloed strafbaar zijn.
Juist dat maakt deze situaties verraderlijk. In dit artikel leest u waarom privéterrein geen automatische uitzondering vormt, hoe de politie alcohol of drugs kan vaststellen en welke gevolgen dat kan hebben voor straf, uw rijbewijs en een mogelijk traject bij het CBR.
Waarom privéterrein niet automatisch buiten de wet valt
Dat een locatie in de volksmond “privéterrein” heet, is juridisch niet beslissend. Eigendom en toegankelijkheid zijn namelijk niet hetzelfde. Een terrein kan particulier eigendom zijn, maar toch zo zijn ingericht dat klanten, bezoekers, leveranciers of andere weggebruikers er vrij kunnen komen. In zo’n situatie kan de plek nog steeds worden gezien als een plaats die voor het openbaar verkeer openstaat.
De feitelijke openstelling kan relevant zijn voor verkeersregels die wél uitdrukkelijk op de “weg” zien, maar is niet beslissend voor de strafbaarheid van rijden onder invloed onder artikel 8 WVW. Ook op een werkelijk afgesloten terrein kan rijden onder invloed strafbaar zijn. De naam van de locatie zegt dus minder dan vaak wordt gedacht.
Zo wordt een parkeerplaats, bedrijfsterrein of oprit juridisch beoordeeld, maar niet beslissend voor rijden onder invloed
Onderstaande voorbeelden laten zien dat feitelijke toegang en gebruik relevant kunnen zijn voor regels die alleen op de “weg” zien, maar niet bepalend zijn voor artikel 8 WVW. Ook op een afgesloten erf kan rijden onder invloed strafbaar zijn.
|
Locatie |
Feiten die zwaar wegen |
Praktische juridische duiding voor regels die op de “weg” zien |
|---|---|---|
|
Supermarktparkeerplaats |
Vrije in- en uitrit, bedoeld voor klanten en bezoekers, geen toegangscontrole |
Wordt vaak als voor het openbaar verkeer openstaand gezien |
|
Tankstation |
Toegang vanaf de weg, gebruik door willekeurige klanten, opening voor passerend verkeer |
Vaak openbaar van karakter zolang derden er zonder selectie kunnen komen |
|
Camping of vakantiepark |
Slagboom, receptie, dagbezoekers wel of niet toegelaten, controle op toegang |
Kan verschillen per situatie; openstelling is hier vaak een grijs gebied |
|
Open bedrijfsterrein |
Geen hek of open hek, leveranciers en bezoekers welkom, terrein normaal bereikbaar |
Niet automatisch besloten; de dagelijkse praktijk weegt zwaar mee |
|
Afgesloten erf of oprit |
Hek dicht, duidelijke privéfunctie, geen vrije toegang voor anderen |
Geeft eerder het beeld van een besloten terrein, maar ook daar kan artikel 8 WVW gelden |
Deze indeling kan relevant zijn voor verkeersregels die uitdrukkelijk op de “weg” zien, maar is niet beslissend voor artikel 8 WVW.
Hoe de politie alcohol of drugs buiten de openbare weg vaststelt
De manier waarop de politie alcohol of drugs vaststelt, verandert niet wezenlijk doordat de controle plaatsvindt op een parkeerterrein, erf of ander niet-eenduidig terrein. Agenten kunnen eerst letten op uiterlijke signalen, zoals alcohollucht, rode ogen, onvast lopen, onsamenhangend spreken, afwijkend rijgedrag of verklaringen van betrokkenen. Daarna kan onderzoek volgen.
Bij alcohol gaat het meestal om een ademanalyse (zie artikel 163 WVW over de ademanalyse). Bij drugs kan een speekseltest een eerste indicatie geven, waarna zo nodig bloedonderzoek wordt gebruikt om vast te stellen welke stoffen en concentraties aanwezig zijn. De vraag is dan niet alleen wat iemand zegt te hebben gebruikt, maar vooral wat juridisch kan worden vastgesteld en of tegenonderzoek bij alcohol of drugs nodig is.
Een test weigeren is geen neutrale keuze. Ook een weigering kan op zichzelf zware gevolgen hebben. Na een controle kan de politie u meenemen naar het bureau, verhoren, een tijdelijk rijverbod opleggen en het dossier doorsturen voor verdere beoordeling door justitie. Bij discussie over de plek van het incident komt daar nog bij dat ook de toegankelijkheid van het terrein en de gang van zaken bij de controle belangrijk bewijs kunnen worden.
Welke straf en directe maatregelen kunnen volgen
Rijden onder invloed is strafbaar wanneer aan de voorwaarden van artikel 8 WVW is voldaan; het feit dat uitsluitend op privéterrein is gereden, sluit toepasselijkheid niet uit. De ernst hangt af van het gebruikte middel, de gemeten uitkomst, eerdere feiten, een eventueel ongeval en de vraag of u heeft geweigerd mee te werken aan een test. Bij wiet en andere drugs kijkt justitie niet alleen naar het enkele gebruik, maar naar de wettelijke norm en wat daarover uit het onderzoek blijkt.
De straf voor rijden onder invloed kan bestaan uit een boete, taakstraf of een andere strafrechtelijke sanctie. Daarnaast kan direct een rijverbod volgen en kan in ernstige of herhaalde gevallen ook beslag op het voertuig in beeld komen. Veel bestuurders kijken eerst alleen naar de boete, maar vergeten dat een veroordeling wegens een misdrijf in beginsel leidt tot registratie in de justitiële documentatie. Ook een strafbeschikking kan relevant zijn voor die registratie en bijvoorbeeld een VOG-beoordeling. Actuele OM-richtlijnen geven richting aan de te verwachten sancties; zie Richtlijnen rijden onder invloed aangescherpt.
Wat dit kan betekenen voor uw rijbewijs, invordering en het CBR
Bij alcohol- en drugszaken lopen vaak meerdere trajecten naast elkaar. Enerzijds is er de strafzaak via politie en Openbaar Ministerie. Anderzijds kunnen maatregelen rond het rijbewijs spelen, zoals invordering, inhouding of een melding aan het CBR. Dat zijn verschillende sporen, die elkaar in de praktijk wel sterk kunnen raken.
Invordering is alleen mogelijk in de wettelijk omschreven gevallen. Bij alcohol speelt onder meer de vraag vanaf welk promillage het rijbewijs kan worden ingevorderd; bij ervaren bestuurders geldt een grens van meer dan 570 µg/l uitgeademde lucht of 1,3‰ bloed, en ook weigering van het onderzoek kan een grond zijn. De officier van justitie beslist vervolgens binnen tien dagen over inhouding of teruggave. Los daarvan kan een melding aan het CBR volgen wanneer er zorgen zijn over rijvaardigheid of rijgeschiktheid na alcohol- of drugsgebruik. Voor veel bestuurders is dat een verrassing, omdat zij denken dat de strafzaak alles bepaalt.
Juist dat klopt vaak niet. Een tijdelijk rijverbod of de eerste beslissing in de strafzaak is lang niet altijd het einde van de gevolgen voor uw mobiliteit. Naast de strafzaak kan het CBR, afhankelijk van de melding en de wettelijke criteria, een educatieve maatregel of onderzoek naar de rijgeschiktheid opleggen. Dat is een afzonderlijk bestuursrechtelijk traject.
Niet iedere situatie onder invloed is juridisch hetzelfde
Niet elke situatie waarin alcohol of drugs een rol spelen, valt onder dezelfde regel. Rijden onder invloed is iets anders dan dronken lopen op de openbare weg; het gaat om andere feiten, een andere juridische basis en andere sancties. Wie dronken over straat loopt, wordt dus niet automatisch beoordeeld alsof hij een voertuig heeft bestuurd.
Ook alleen aanwezig zijn in of bij een auto is niet zonder meer hetzelfde als rijden. De vraag is wat er feitelijk is gebeurd en of u daadwerkelijk de controle over het voertuig had. Op parkeerplaatsen, erven en andere grensgevallen ontstaat juist daar vaak discussie over: stond de auto stil, werd er gemanoeuvreerd, of was sprake van daadwerkelijk besturen? Bij zulke zaken kan de precieze feitenvastlegging doorslaggevend zijn.
Twijfelt u over besloten terrein, invordering of een test? Neem snel actie
Snelle juridische beoordeling is verstandig als er discussie is over besloten terrein, als u een test heeft geweigerd, als uw rijbewijs is ingevorderd of als u al een brief over de gevolgen voor uw rijbewijs heeft ontvangen. In dit soort zaken telt de eerste feitenvastlegging zwaar mee, zeker wanneer de toegankelijkheid van de locatie of het politieoptreden onderwerp van discussie is.
Rijbewijsingevorderd.nl biedt informatie over rijbewijsinvordering, onder meer na alcohol- of drugsgebruik. Wilt u weten welke vervolgstappen in uw situatie mogelijk zijn om uw rijbewijs terug te krijgen? Neem dan contact op voor een eerste telefonische inschatting.